Nieuwe fossiele ontdekkingen in Marokko veranderen het begrip van waar moderne mensen, Neanderthalers en Denisovans voor het eerst uiteen gingen. Een studie gepubliceerd in Nature geeft een gedetailleerde analyse van 773.000 jaar oude overblijfselen gevonden op de Thomas Quarry I-site nabij Casablanca, wat suggereert dat de laatste gemeenschappelijke voorouder van deze mensachtigengroepen afkomstig kan zijn uit Noordwest-Afrika, en niet uit Oost- of Zuid-Afrika, zoals eerder werd gedacht.
Ontdekkingsdetails en betekenis
De fossielen – bestaande uit gedeeltelijke kaakbeenderen, wervels en tanden – vertonen kenmerken van Homo erectus, maar bezitten ook unieke kenmerken die niet bij die soort voorkomen. Dit plaatst ze op een cruciaal punt in de evolutionaire boom van mensachtigen en vult een aanzienlijk gat in het fossielenbestand tussen 1 miljoen en 600.000 jaar geleden. De vindplaats bevatte ook stenen werktuigen en bewijs van het opruimen van hyena’s, wat erop wijst dat mensachtigen zowel gereedschapsgebruikers als prooien waren.
Cruciaal is dat sedimentanalyse de ouderdom van de fossielen bevestigt door ze in lijn te brengen met de omkering van het Matuyama-Brunhes magnetische veld, een goed gedateerde geologische gebeurtenis. Dit biedt een sterk chronologisch anker voor de ontdekking.
De menselijke stamboom opnieuw bekijken
Decennia lang heeft genetisch bewijsmateriaal gesuggereerd dat de laatste gemeenschappelijke voorouder van de moderne mens en zijn neven een Afrikaanse oorsprong heeft. Deze nieuwe ontdekking biedt concrete fossiele ondersteuning voor die theorie.
Homo erectus verspreidde zich aanvankelijk ongeveer 2 miljoen jaar geleden vanuit Afrika, waarbij sommige populaties zelfs Oceanië bereikten. Anderen bleven in Afrika, evolueerden verder en migreerden uiteindelijk ongeveer 800.000 jaar geleden noordwaarts naar Europa, wat aanleiding gaf tot soorten als Homo antecessor in Spanje, een waarschijnlijke voorouder van de Neanderthalers.
De Marokkaanse fossielen dateren van vóór H. antecessor en delen enkele van zijn kenmerken, wat duidt op mogelijke intermitterende verbindingen over de Straat van Gibraltar. Ze blijven echter verschillend van zowel H. erectus en H. voorloper. Dit versterkt het idee van een diepe Afrikaanse oorsprong voor Homo sapiens en daagt theorieën uit die een Euraziatische oorsprong voorstellen.
De toekomst van onderzoek
De onderzoekers plannen paleoproteomische analyses, die de relaties tussen de Marokkaanse fossielen en Europese overblijfselen zouden kunnen verduidelijken. Verder onderzoek naar het rijke fossielenbestand van Noord-Afrika is essentieel, omdat het huidige inzicht sterk gericht blijft op bevindingen uit Oost- en Zuid-Afrika.
De vindplaats van Jebel Irhoud in Marokko, die 300.000 jaar oude Homo sapiens -fossielen opleverde, suggereert al dat de regio een cruciale rol speelde in de vroege menselijke evolutie. De ontdekking van Thomas Quarry versterkt deze hypothese.
Hoewel het voorbarig is om de fossielen definitief als een nieuwe soort te bestempelen, suggereert het bewijsmateriaal dat deze overblijfselen een populatie vertegenwoordigen die dichtbij het punt van verschil ligt tussen de moderne mens en de Neanderthalers/Denisovamens.
De Marokkaanse fossielen bieden krachtige steun voor het idee dat cruciale evolutionaire gebeurtenissen die tot de moderne mens hebben geleid, in Noord-Afrika hebben plaatsgevonden, waardoor het verhaal over de menselijke oorsprong buiten de traditionele Oost- en Zuid-Afrikaanse focus komt te liggen.
