Het aanhoudende conflict waarbij Iran betrokken is, dreigt de mondiale voedselonzekerheid naar ongekende niveaus te laten escaleren, waardoor binnen de komende drie maanden mogelijk nog eens 45 miljoen mensen in acute honger terechtkomen. Uit een recente analyse van het Wereldvoedselprogramma (WFP) van de Verenigde Naties blijkt dat, als de situatie aanhoudt en de olieprijzen hoog blijven, maar liefst 363 miljoen mensen wereldwijd met voedselonzekerheid te maken zullen krijgen – meer dan het vorige record van het begin van de oorlog in Oekraïne in 2022, toen 349 miljoen mensen werden getroffen.
Ontwrichte handel en stijgende prijzen
De wortel van de crisis ligt in de ernstige verstoring van de wereldhandel, vooral via de Straat van Hormuz. Sinds 2 maart is de scheepvaart in deze kritieke waterweg feitelijk tot stilstand gekomen, waardoor de stroom van essentiële grondstoffen zoals olie, vloeibaar aardgas en, cruciaal, kunstmest is geblokkeerd. Deze blokkade is vooral verwoestend omdat ze samenvalt met het plantseizoen in Afrika ten zuiden van de Sahara, een regio die sterk afhankelijk is van de import van kunstmest: ongeveer 25% van het mondiale aanbod gaat door de Straat.
De stijgende olieprijzen, die al boven de $100 per vat liggen, verergeren het probleem. Regio’s die afhankelijk zijn van de import van voedsel en brandstof, waaronder een groot deel van Azië en Afrika ten zuiden van de Sahara, zullen het zwaarst te lijden hebben onder deze hogere kosten. De berekeningen van het WFP tonen aan dat aanhoudend hoge olieprijzen een dieet van 2.100 calorieën voor miljoenen mensen wereldwijd onbetaalbaar zullen maken.
Regionale gevolgen en kwetsbare bevolkingsgroepen
De analyse benadrukt specifieke regionale kwetsbaarheden:
- Azië: Naar verwachting zal de voedselonzekerheid met 24% toenemen, met gevolgen voor 9,1 miljoen extra mensen.
- Oost- en Zuidelijk Afrika: Ongeveer 17,7 miljoen mensen zullen opnieuw getroffen worden.
- Latijns-Amerika en het Caribisch gebied: Naar schatting 2,2 miljoen mensen zullen te maken krijgen met een grotere voedselonzekerheid.
- Midden-Oosten en Noord-Afrika: 5,2 miljoen extra mensen zullen honger lijden.
- Centraal-Afrika: 10,4 miljoen extra mensen zullen moeite hebben om toegang te krijgen tot voldoende voedsel.
“Als dit conflict voortduurt, zal het schokgolven over de hele wereld veroorzaken. Gezinnen die hun volgende maaltijd nu al niet kunnen betalen, zullen het hardst getroffen worden”, waarschuwt Carl Skau, adjunct-directeur van het WFP.
De omvang van de crisis
De beoordeling van het WFP is gebaseerd op modellering van de impact van aanhoudende olieprijsschokken op de mondiale voedselprijzen, waarbij rekening wordt gehouden met de afhankelijkheid van elk land van import en het aantal mensen dat zich geen adequaat dieet kan veroorloven. De situatie is nijpend, omdat het de mondiale hongerniveaus naar een ongekend hoog niveau zou duwen, een ‘vreselijk, verschrikkelijk vooruitzicht’, aldus Skau.
De combinatie van verstoorde toeleveringsketens, stijgende energiekosten en de timing van landbouwseizoenen creëert een perfecte storm voor wijdverbreide hongersnood en instabiliteit. Zonder snelle en significante humanitaire interventie zullen de gevolgen catastrofaal zijn voor kwetsbare bevolkingsgroepen die toch al met voedselonzekerheid worstelen.
