Een nieuwe door NASA geleide studie geeft aan dat de overvloed aan complexe organische moleculen die worden gedetecteerd in oude modderstenen van Mars moeilijk te verklaren is zonder rekening te houden met biologische processen. De bevindingen bewijzen niet dat er ooit leven op Mars bestond, maar ze roepen wel belangrijke vragen op over de bewoonbaarheid van de planeet in het verleden en de oorsprong van deze moleculen.
De ontdekking en eerste bevindingen
In 2025 identificeerde de Curiosity-rover alkanen met lange ketens – een soort organisch molecuul – ingebed in de moddersteen van Cumberland. Hoewel het geen hoge concentratie is van slechts 30 tot 50 delen per miljard, beweren onderzoekers van het Goddard Space Flight Center van NASA, onder leiding van Alexander Pavlov, nu dat de oorspronkelijke concentratie waarschijnlijk veel hoger was voordat miljoenen jaren van straling het materiaal afbreken.
Modellering van de degradatie
Het team modelleerde de effecten van ioniserende straling op organische moleculen gedurende de afgelopen 80 miljoen jaar (de geschatte blootstellingstijd van de moddersteen). Hun analyse suggereert dat de oorspronkelijke concentratie van alkanen en/of vetzuren tussen de 120 en 7.700 delen per miljoen (ppm) had kunnen liggen – een veel grotere overvloed. Dit is de kern van het onderzoek: het oorspronkelijke bedrag is lastig uit te leggen.
Niet-biologische bronnen uitsluiten
Onderzoekers beoordeelden vervolgens de potentiële niet-biologische oorsprong van deze moleculen, waaronder meteorieten, interplanetair stof, atmosferische neerslag, hydrothermische processen en serpentinisatie. Maar zelfs als ze gecombineerd werden, konden deze abiotische bronnen de geschatte oorspronkelijke concentraties niet verklaren. Het team concludeert dat de afgeleide overvloed aan alkanen met lange keten “in strijd is met een paar bekende abiotische bronnen van organische moleculen op het oude Mars.”
De biologische implicatie
Op aarde worden vetzuren met lange ketens voornamelijk geproduceerd door levende organismen. Hoewel niet-biologische vorming mogelijk is, suggereren de hoge concentraties die in de moddersteen van Mars zijn afgeleid dat leven mogelijk een rol heeft gespeeld. De studie claimt geen definitieve detectie van leven, maar benadrukt wel dat alternatieve, onbekende abiotische routes ontdekt moeten worden om de bevindingen te verklaren.
“Onze aanpak heeft ons ertoe gebracht te schatten dat de moddersteen van Cumberland conservatief 120 tot 7.700 ppm alkanen en/of vetzuren met lange keten bevatte vóór blootstelling aan ioniserende straling”, schrijven de onderzoekers. “Wij beweren dat zulke hoge concentraties van alkanen met lange keten niet consistent zijn met enkele bekende abiotische bronnen van organische moleculen op het oude Mars.”
Volgende stappen en onzekerheden
Het bestaan van organische moleculen op Mars is al goed ingeburgerd. De belangrijkste vraag is nu of deze verbindingen wijzen op bewoonbaarheid uit het verleden of op iets geheel anders. De huidige studie benadrukt de noodzaak van verder onderzoek om de organische vormingsroutes op Mars beter te begrijpen, hoe straling interageert met organisch materiaal in de omgeving van Mars, en of voorheen onbekende abiotische processen de overvloed aan alkanen zouden kunnen verklaren.
De studie versterkt het idee dat Mars ooit een gunstiger omgeving voor leven had dan nu. Het laat ook zien hoe complex de zoektocht naar leven buiten de aarde zal zijn, aangezien het onderscheid tussen biologische en niet-biologische oorsprong van organische verbindingen een rigoureuze analyse vereist en de bereidheid om aannames opnieuw te evalueren.
