Chimpansees tonen, net als mensen, een sterke interesse in kristallen en weigeren ze soms terug te geven, zelfs niet voor waardevolle beloningen zoals bananen en yoghurt. Uit een recente studie gepubliceerd in Frontiers in Psychology blijkt dat deze apen een duidelijke voorkeur vertonen voor glinsterende mineralen, wat een weerspiegeling is van gedrag dat werd waargenomen bij zowel prehistorische mensen als moderne samenlevingen.
Het Kristalexperiment
Onderzoekers onder leiding van kristallograaf Juan Manuel García-Ruiz voerden een experiment uit bij Rainfer Fundación Chimpatía nabij Madrid. Twee groepen chimpansees kregen de keuze: een kwartskristal met meerdere facetten of een zandstenen rots van vergelijkbare grootte. De chimpansees trokken voortdurend naar het kristal, behandelden het met nieuwsgierigheid en verzamelden het in sommige gevallen ronduit.
Het onderzoek, speels “The Monolith” genoemd, verwijzend naar het raadselachtige object uit 2001: A Space Odyssey, had tot doel de wortel van de menselijke fascinatie voor kristallen bloot te leggen. Onderzoekers ontdekten dat het terugwinnen van het grootste kristal veel ruilhandel met de apen vereiste, wat hun sterke gehechtheid onderstreepte. Sommige kristallen zijn nooit teruggevonden.
Waarom kristallen? Een historisch perspectief
De studie bouwt voort op eerdere archeologische vondsten van kwarts en andere kristallen die 700.000 jaar oud zijn. Deze stenen werden verzameld door vroege mensen, ondanks dat ze geen enkel praktisch nut hadden als gereedschap of ornament. Dr. García-Ruiz suggereert dat deze vroege aantrekkingskracht mogelijk verband houdt met de materiaaleigenschappen van kristallen zelf.
De hedendaagse menselijke obsessie met kristallen – vaak gepaard gaand met geloof in genezing of bovennatuurlijke eigenschappen – kan voortkomen uit vergelijkbare aangeboren voorkeuren. Terwijl sommigen deze overtuigingen als irrationeel afdoen, betoogt Dr. García-Ruiz dat het begrijpen waarom deze fascinatie bestaat waardevoller is dan het eenvoudigweg ontkrachten ervan.
“Voor mij is het belangrijk om mensen te vertellen waarom” deze overtuiging bestaat.
Het grotere geheel
Het chimpanseeonderzoek biedt een uniek perspectief op de blijvende menselijke verbinding met kristallen. Het suggereert dat de aantrekkingskracht misschien in onze hersenen is ingebed, en dateert van vóór taal en cultuur. Dit roept bredere vragen op over de evolutionaire basis van esthetische voorkeuren en de aantrekkingskracht van natuurlijke materialen.
De bevindingen verklaren niet waarom kristallen ons boeien, maar ze tonen aan dat deze aantrekkingskracht niet uniek menselijk is. Het is een gedrag dat we delen met onze naaste verwanten van primaten, en waarschijnlijk ook met onze verre voorouders.
