Decennia lang weten wetenschappers dat Mars ooit een veel nattere planeet was dan nu. Er zijn aanwijzingen dat er sprake is van een verleden met vloeibaar water aan het oppervlak en een dichtere, waterrijke atmosfeer. Een kritische analyse van de waterbronnen en -verliezen brengt echter een aanzienlijke discrepantie aan het licht: we begrijpen nog steeds niet volledig waar al het water van Mars naartoe is gegaan. Dit is niet alleen een academische vraag. Het begrijpen van het lot van water op Mars is van cruciaal belang voor het beoordelen van de bewoonbaarheid in het verleden – of het leven had kunnen ondersteunen – en voor het plannen van toekomstige menselijke verkenningen.
De Noachiaanse periode en de waterdiscrepantie
Tussen 4,5 en 3,7 miljard jaar geleden, tijdens de Noachiaanse periode, hield Mars waarschijnlijk genoeg water vast om de planeet te bedekken in een oceaan van 150 tot 250 meter diep. De huidige schattingen van mechanismen voor waterverlies – waaronder atmosferische ontsnapping, opname in rotsen en poolijskappen – houden slechts rekening met een paar tientallen meters verwijderd water. Tegenwoordig bestaat het resterende water op Mars voornamelijk uit ijs en gehydrateerde mineralen, wat overeenkomt met een mondiale oceaan van slechts 30 meter diep.
Zoals Bruce Jakosky van de Universiteit van Colorado Boulder opmerkt: “Hoe ga je van 150 meter, haal je een paar tientallen meters weg en bereik je 30 meter? Dat kun je niet doen.” Zelfs extreme scenario’s – waarbij de watertoevoer en het waterverlies worden gemaximaliseerd – kunnen de discrepantie niet volledig verklaren. Dit impliceert dat er een fundamentele leemte bestaat in ons begrip van de hydrologie van Mars.
Mogelijke verklaringen en opkomende theorieën
Verschillende theorieën proberen deze puzzel op te lossen. Sommigen suggereren dat er meer water in de ruimte is verdampt dan eerder werd geschat. Anderen stellen verborgen ondergrondse ijsafzettingen of verkeerde interpretaties van atmosferische interacties voor. Het is waarschijnlijk een combinatie van deze factoren, samen met onontdekte processen, die bijdragen aan het ontbrekende water.
Recent onderzoek suggereert dat de hydrologische cyclus van Mars radicaal anders kan zijn geweest dan die van de aarde. Eric Hiatt van de Washington University in St. Louis stelt dat de interacties van grondwater met het oppervlak en de atmosfeer mogelijk geen aardse patronen volgen. Bethany Ehlmann van de Universiteit van Colorado Boulder suggereert dat we de hoeveelheid water die vandaag de dag nog steeds op Mars aanwezig is, mogelijk onderschatten.
De behoefte aan grondwaarheid
Om dit mysterie op te lossen is meer nodig dan alleen modelleren. Jakosky stelt dat “hiervoor echt laarzen op de grond nodig zijn.” Terwijl rovers en orbiters gegevens blijven verzamelen, zou een menselijke aanwezigheid op Mars directe geologische analyse en grondiger ondergronds onderzoek mogelijk maken.
Helaas, nu zowel NASA als SpaceX zich momenteel richten op maanverkenning, zal een bemande missie naar Mars waarschijnlijk nog tientallen jaren op zich laten wachten. Voorlopig zal de vooruitgang stapsgewijs zijn, afhankelijk van teledetectie en robotanalyse. De zoektocht naar het ontbrekende water van Mars gaat door – een bewijs van hoeveel we nog steeds niet weten over onze planetaire buurman.
Het lot van het water op Mars is niet louter een historische vraag. Het spreekt over het potentieel voor vorig leven, de levensvatbaarheid van toekomstige menselijke nederzettingen en de fundamentele processen die de planetaire evolutie vormgeven.
