Najmniejszy na świecie funkcjonalny kod QR znajduje się teraz oficjalnie w Księdze Rekordów Guinnessa – choć do jego zobaczenia potrzebny będzie mikroskop elektronowy. Kod kreskowy ma zaledwie 1977 mikrometrów kwadratowych i jest mniejszy niż wiele bakterii i cząstek zanieczyszczeń powietrza.
Nauka stojąca za miniaturyzacją
Kod został stworzony przez zespół siedmiu naukowców z Politechniki Wiedeńskiej (TU Wien) i firmę Cerabyte zajmującą się przechowywaniem danych. Przełom nie polega tylko na stworzeniu czegoś małego; chodzi o stworzenie czegoś czytelnego w tej skali. Jak wyjaśnia materiałoznawca Paul Mayrhofer: „Struktury w skali mikrometrów nie są dziś zaskoczeniem… ale to nie wystarczy, aby uzyskać stabilny i czytelny kod”.
Aby osiągnąć ten cel, wydrukowali kod QR na folii ceramicznej, używając skupionych wiązek jonów do wytrawienia pikseli o szerokości zaledwie 49 nanometrów, czyli dziesięć razy mniejszych niż długość fali światła widzialnego. Dzięki temu kod jest całkowicie niewidoczny gołym okiem. Proces weryfikacji został przeprowadzony w ściśle określonych warunkach z udziałem świadków i został niezależnie zweryfikowany przez Uniwersytet Wiedeński.
Dlaczego to jest ważne? Trwałość i gęstość
To nie tylko ciekawostka. Podstawowa technologia rozwiązuje prawdziwy problem: przechowywanie danych. Obecne metody cyfrowego przechowywania danych są energochłonne i z czasem ulegają degradacji. Magazynowanie ceramiki, jak wskazuje naukowiec z TU Wien, Alexander Kirnbauer, oferuje rozwiązanie inspirowane starożytnymi cywilizacjami: „Zapisujemy informacje w stabilnych, obojętnych materiałach, które przetrwają próbę czasu i pozostaną w pełni dostępne dla przyszłych pokoleń”.
Zespół szacuje, że opracowana przez nich metoda umożliwia przechowywanie ponad 2 terabajtów danych na jednym arkuszu papieru formatu A4. Ta gęstość – w połączeniu z trwałością ceramiki – wskazuje potencjalną ścieżkę w kierunku długoterminowej, niskoemisyjnej archiwizacji danych.
„Nie chodzi tylko o bicie rekordów; chodzi o ponowne przemyślenie, w jaki sposób przechowujemy i chronimy informacje na przyszłość”.
Badania dają wgląd w przyszłość, w której przechowywanie danych będzie zarówno niewiarygodnie gęste, jak i niezwykle odporne. Kolejnym celem zespołu jest skalowanie tej technologii, oferując zrównoważoną alternatywę dla istniejących rozwiązań w zakresie przechowywania.
