Nowa eksperymentalna szczepionka podawana w postaci aerozolu do nosa wykazała u myszy laboratoryjnych szerokie spektrum ochrony przed wirusami, bakteriami i alergenami. Badanie opublikowane 19 lutego w czasopiśmie Science sugeruje potencjalną drogę do „uniwersalnej” szczepionki, która może chronić przed szeroką gamą zagrożeń dróg oddechowych.
Czym różni się działanie szczepionki
Tradycyjne szczepionki skupiają się na szkoleniu nabytego układu odpornościowego w rozpoznawaniu określonych antygenów – unikalnych markerów patogenów. Jednakże takie podejście jest podatne na mutacje, w wyniku których zmienia się antygen, przez co szczepionka staje się mniej skuteczna. Nowa szczepionka działa inaczej: aktywuje jednocześnie nabyty i wrodzony układ odpornościowy.
Wrodzony układ odpornościowy jest nieswoistą pierwszą linią obrony, która szybko reaguje na szeroką gamę drobnoustrojów. Zespół odpowiedzialny za tę szczepionkę starał się wykorzystać tę moc, naśladując sygnały szczepionki przeciw gruźlicy (BCG), która już indukuje oba rodzaje odporności.
Kluczowe wyniki u myszy
Naukowcy odkryli, że myszy, którym podano trzy dawki aerozolu do nosa (GLA-3M-052-LS+OVA) przez trzy tygodnie, były chronione przed:
- SARS-CoV-2 (wirus powodujący COVID-19) i inne koronawirusy
- Bakterie Staphylococcus aureus i Acinetobacter baumannii
*Alergen z kurzu domowego
Zaszczepione myszy wykazywały zmniejszony stan zapalny płuc, utratę masy ciała i śmiertelność po ekspozycji na te zagrożenia w porównaniu z myszami nieszczepionymi. Co ważne, aktywowana wrodzona odpowiedź immunologiczna przyspieszyła także rozwój ukierunkowanej adaptacyjnej odpowiedzi odpornościowej.
Dlaczego to jest ważne?
Badanie to stanowi zmianę w strategii szczepień. Chociaż wysoce konserwatywne antygeny mogą atakować wiele szczepów w obrębie rodziny wirusów, metoda ta omija potrzebę rozpoznawania specyficznych antygenów.
Implikacje są znaczące: uniwersalna szczepionka mogłaby uprościć wysiłki na rzecz zdrowia publicznego, zmniejszyć potrzebę corocznych szczepień przeciw grypie i potencjalnie zapewnić ochronę przed nowymi patogenami do czasu opracowania szczepionek celowanych.
Konieczne badania na ludziach
Niniejsze badanie przeprowadzono na myszach i potrzebne są dalsze badania w celu określenia bezpieczeństwa i skuteczności u ludzi. Chociaż wyniki są zachęcające, ich zastosowanie u ludzi będzie wymagało rygorystycznych badań klinicznych.
„To naprawdę ekscytujące badanie” – stwierdziła Daniela Ferreira, profesor na Uniwersytecie Oksfordzkim. „Może zmienić sposób, w jaki chronimy ludzi przed powszechnym kaszlem, przeziębieniem i innymi infekcjami dróg oddechowych”, jeśli zostanie to potwierdzone w badaniach na ludziach.
Droga do uniwersalnej szczepionki pozostaje długa, ale niniejsze badanie dostarcza przekonujących dowodów na słuszność tej koncepcji, podkreślając nowe podejście, które może zrewolucjonizować medycynę zapobiegawczą.
