Astronomowie udokumentowali dramatyczne zderzenie dwóch planet krążących wokół odległej gwiazdy Gaia20ehk, oddalonej o około 11 000 lat świetlnych. To wydarzenie stanowi rzadką obserwację w czasie rzeczywistym zniszczenia planety i potencjalnie jej narodzin. Niezwykłe zachowanie gwiazdy – nieregularne spadki jasności – przyciągnęło uwagę badaczy na trwającą kosmiczną katastrofę.
Następuje kolizja
Do 2016 roku Gaia20ehk była typową, stabilną gwiazdą o przewidywalnej jasności. Zaczął jednak wykazywać niezwykłe migotanie, którego kulminacją był okres „całkowicie szalonych” fluktuacji około 2021 roku. Nie było to wewnętrzne wydarzenie gwiazdowe, ale raczej wynik ogromnych ilości pyłu i gruzu przepływających pomiędzy gwiazdą a teleskopami naziemnymi. Źródło: zderzenie dwóch planet.
Naukowcy pod kierunkiem Anastasiosa Tzanidakisa z Uniwersytetu Waszyngtońskiego odkryli, że pole szczątków było wystarczająco gorące, aby świecić w świetle podczerwonym, co wskazuje na uderzenie o wysokiej energii. Zderzenie prawdopodobnie przebiegało w kilku etapach: najpierw gwałtowne uderzenia, a następnie katastrofalne uderzenie końcowe.
Podobieństwa z powstawaniem ziemskiego księżyca
Tym, co czyni to wydarzenie szczególnie znaczącym, jest jego uderzające podobieństwo do teoretycznego uderzenia, które spowodowało powstanie ziemskiego księżyca około 4,5 miliarda lat temu. Chmura szczątków wokół Gaia20ehk krąży w odległości porównywalnej z odległością układu Ziemia-Księżyc, co zwiększa prawdopodobieństwo, że materia może ostatecznie połączyć się w egzoksiężyc.
Dlaczego to ma znaczenie: Uważa się, że powstanie ziemskiego Księżyca miało kluczowe znaczenie dla rozwoju życia na naszej planecie. Stabilizuje nachylenie osi Ziemi, generuje pływy, a nawet może wpływać na tektonikę płyt. Badanie podobnych skutków w innym miejscu mogłoby ujawnić, jak powszechne są te zdarzenia, zapewniając wgląd w potencjał światów nadających się do zamieszkania.
Znajdowanie innych spotkań
Wykrywanie zderzeń planet jest niezwykle trudne. Wymaga to specjalnego ustawienia – zderzające się planety muszą orbitować pomiędzy gwiazdą a naszą linią wzroku – i ewoluować przez wiele lat, powodując, że powoli rozwijają się astronomiczne historie. Zespół wykorzystał istniejące dane z kilkudziesięciu lat, aby zidentyfikować to zjawisko, podkreślając potencjał dalszych odkryć w drodze długoterminowych obserwacji.
Kluczowe pytanie: Jak często zdarzają się te zdarzenia? Odpowiedź może udoskonalić naszą wiedzę na temat powstawania układów planetarnych i warunków niezbędnych do pojawienia się życia.
Astronomowie aktywnie poszukują obecnie podobnych zderzeń, mając nadzieję na ustalenie, czy zdarzenie Ziemia-Księżyc było unikalnym zjawiskiem, czy powszechnym procesem w galaktyce. Badania te mogą ostatecznie rzucić światło na występowanie światów nadających się do zamieszkania i pochodzenie życia poza Ziemią.
