Je voelt het in de botten. Winterhits. Energie daalt. Nu zegt de wetenschap dat het ook uw vaccins treft.
Vroeger waren mensen niet ‘seizoensgebonden’. Planten doen het. Beren doen het. We worden verondersteld toproofdieren te zijn die door de tijd marcheren zonder een biologisch horloge te controleren. Die veronderstelling kraakt. Uit steeds meer onderzoeken blijkt dat ons immuunsysteem, onze hormonen en onze genen veranderen met de jaarwisseling.
Het nieuwste bewijsstuk komt uit een enorme dataset. Laura Barrero Guevara van NYU en haar team keken naar 96 gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken. Het gaat om ongeveer 48.000 kinderen. Ze controleerden hoe die kinderen reageerden op 14 verschillende vaccins. Mazelen, polio, waterpokken. De gegevens kwamen van over de hele kaart. Verschillende breedtegraden. Verschillende maanden.
Het resultaat is duidelijk. Er is een seizoenspuls.
“De echt opwindende bevinding van dit artikel… is dat de menselijke immuunfunctie door de seizoenen heen verschilt”, zegt Cathy Wyse van de Universiteit van Edinburgh. “Mensen hebben misschien een ingebouwde seizoenstiming.”
Het patroon houdt water vast als je naar de polen kijkt. In gematigde zones, zowel in het noorden als in het zuiden, piekt de immuunrespons in de winter. Dit volgt met licht. Minder zon overdag lijkt het lichaam te stimuleren.
Dichter bij de evenaar? Chaos. Het antwoord wisselt hard, maar op rare momenten. Het rotavirus piekt hier. Daar piekt polio. Het is minder voorspelbaar. Het tart het simpele ‘donkere winter is gelijk aan sterke immuniteit’-model.
Dit breekt de oorspronkelijke theorie. Het team verwachtte dat tropische gebieden zwakkere seizoensverschuivingen zouden laten zien, omdat het daglicht redelijk constant blijft nabij de evenaar. Het gebeurde niet. De schommelingen waren scherp. Dus misschien is het niet alleen de klok van de zon. Misschien is het iets anders. Of misschien is het de zon vermengd met hitte. Gemengd met regen.
Wij beginnen hier niet vanaf nul. Een onderzoek uit 2020 toonde aan dat ontstekingsmarkers in de winter en de lente een piek bereiken, afhankelijk van het celtype. Een andere groep ontdekte seizoensgebonden verschuivingen in genexpressie in hersenweefsel en teelballen. Het gebeurt. We zijn net te laat op het feest.
Waarom? De hypothalamus. Dat is het controlecentrum. Het stuurt de dag-/nachtklok aan via de suprachiasmatische kern. Dieren hebben een aparte seizoenstimer die in hetzelfde gebied is aangesloten. We dachten dat mensen het kwijt waren. We hebben het weggeëvolueerd omdat we huizen en verlichting bouwden.
“Het is hetzelfde mechanisme… we hebben het alleen nog nooit laten zien [bij mensen]”, zegt Wyse.
Tropische dieren kunnen hun biologie afstemmen op voedsel of regen in plaats van op licht. Mensen doen misschien hetzelfde, of misschien hebben we gewoon niet de juiste lens gevonden.
Er zijn ook andere klokken. In Groot-Brittannië piekte het aantal geboorten ieder jaar in de lente. Tot halverwege de jaren zeventig. De anticonceptiepil kwam op de markt. De piek verdween. Technologie doorbrak het biologische ritme. Maar voor die tijd lagen we op schema.
Is dit goed om te weten? Misschien. Misschien niet.
Onderzoekers fluisteren al over het optimaliseren van vaccinatieschema’s. Waarom zou je in juni worden neergeschoten als in december het aantal antilichamen stijgt?
Houd die gedachte vast.
Het aantal antilichamen betekent niet overleven. Het is een metriek. Het najagen van een hogere maatstaf betekent wachten. Wachten is riskant. Als u een dosis uitstelt om te wachten op de ‘perfecte’ maand, brengt u die weken door met blootstelling aan de ziekte. Het risico is groter dan de marginale winst.
Wyse zegt het botweg. Het uitstellen van een vaccin vanwege een kleine potentiële verbetering van de immuunrespons is gevaarlijk. Op dit moment is het klinische voordeel van het timen van uw schoten op de zonnewende niet aanwezig. Nog niet.
Dus wanneer moet je gaan?
Wanneer je kunt.
